Cảm mạo là một bệnh hay gặp trên lâm sàng, nguyên nhân gây bệnh là do ngoại cảm lục dâm, dịch độc theo mùa, người có công năng của vệ ngoại giảm sút không thể điều tiết được, tà nhập vào cơ thể qua bì mao miệng mũi, xâm nhập Phế vệ mà gây ra. Các phương pháp phòng cảm mạo, cúm mùa tập trung vào ngăn cản sự xâm nhập của yếu tố lục dâm, dịch độc đồng thời nâng cao chính khí và khả năng phòng vệ của cơ thể.
Tiêm phòng cúm mùa.
Vắc-xin cúm giúp cơ thể sản sinh ra các kháng thể trong khoảng hai tuần sau khi tiêm chủng. Những kháng thể này giúp bảo vệ cơ thể chống lại sự xâm nhiễm từ các loại virus có trong thành phần của vắc-xin. Vắc-xin cúm mùa được thiết kế để phòng chống các chủng virus mà các nghiên cứu dự báo sẽ phổ biến nhất trong mùa dịch sắp tới. Các chủng này bao gồm ba nhóm chính: cúm A(H1N1), cúm A(H3N2) và cúm B.
Tiêm phòng cúm là hình thức sử dụng vắc-xin qua đường tiêm, thường là ở bắp tay đối với người lớn và trẻ lớn, hoặc ở đùi đối với trẻ nhỏ. Các loại vắc-xin cúm đường tiêm bao gồm: vắc-xin cúm bất hoạt (chứa các virus cúm đã được làm chết) và vắc-xin cúm tái tổ hợp (chứa các kháng nguyên từ virus cúm). Hầu hết các loại vắc-xin cúm bất hoạt được phê duyệt cho người từ 6 tháng tuổi trở lên, còn vắc-xin cúm tái tổ hợp được phê duyệt cho người từ 9 tuổi trở lên.
Ngoài tiêm bằng kim, một số loại vắc xin có dạng xịt mũi, hoặc tiêm bằng máy tiêm áp lực.
Ngăn ngừa lây truyền bệnh cúm mùa.
Người bệnh được khẳng định nhiễm cúm mùa cần hạn chế tiếp xúc với người khác đặc biệt người có yếu tố nguy cơ nhiễm cúm nặng.
Thực hiện các biện pháp phòng ngừa lây truyền qua đường hô hấp (sử dụng khẩu trang, vệ sinh bàn tay và bề mặt ô nhiễm…)
Cân nhắc sử dụng thuốc kháng vi rút dự phòng sau phơi nhiễm cho trường hợp người bệnh nội trú có nguy cơ nhiễm cúm nặng cao nên được sử dụng thuốc kháng vi rút cúm để dự phòng nếu có phơi nhiễm với người nhiễm cúm trong vòng 2 ngày trước đó. Sử dụng liều thuốc kháng vi rút để dự phòng như sau:
| STT | Tên hoạt chất | Cách dùng | Liều dùng | Lưu ý về đối tượng |
| 1 | Oseltamivir | Uống 1 lần x 10 ngày |
• Trên 40kg: 75mg/ngày • Từ 23-40kg: 60mg/ngày • Từ 15-23kg: 45mg/ngày • Dưới 10-15kg: 30mg/ngày • Trẻ < 12 tháng: 3mg/kg/ngày |
Dùng được cho cả trẻ em và người lớn; an toàn ở phụ nữ mang thai. |
| 2 | Zanamivir | Hít qua đường mũi/họng | 10 mg x 1 lần/ngày x 10 ngày (người lớn và trẻ em ≥ 5 tuổi) | Chỉ định cho người bệnh không có bệnh lý nặng về đường hô hấp. |
| 3 | Baloxavir marboxil | Uống |
Một liều duy nhất, dựa vào cân nặng (người lớn và trẻ em ≥ 12 tuổi): • < 20kg: 2mg/kg • 20-79kg: 40mg • > 80kg: 80mg |
Không dùng cho phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. |
Các biện pháp phòng bệnh cảm mạo, cúm mùa khác
Nâng cao sức đề kháng, giữ cơ thể không bị lạnh khi thời tiết thay đổi.
- Chú ý giữ ấm, tránh để cơ thể bị nhiễm lạnh do gió lùa hoặc dầm mưa.
- Tránh để cơ thể rơi vào tình trạng quá sức, mệt mỏi.
- Nên tăng cường tập luyện thể dục thể thao để nâng cao sức đề kháng của cơ thể. Tùy thuộc vào độ tuổi và thể trạng cá nhân, bạn có thể lựa chọn các hình thức vận động khác nhau như chạy bộ, bơi lội hoặc tập Thái Cực Quyền.
- Giữ không gian sống thông thoáng, đảm bảo đầy đủ ánh nắng mặt trời.
- Hạn chế hút thuốc hoặc tốt nhất là nên cai thuốc lá.
Chế độ ăn uống:
- Nên ăn nhiều rau củ quả, ưu tiên chế độ ăn thanh đạm.
- Cần tránh: Đồ uống lạnh, thực phẩm có tính hàn (như củ cải trắng, các loại dưa), đồ dầu mỡ, thực phẩm kích thích (như ớt, cà phê, trà đặc), các loại hạt khô và thực phẩm gây nóng trong
Trong mùa dịch:
- Đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người bệnh nghi nhiễm cúm.
- Tăng cường rửa tay.
- Vệ sinh hô hấp khi ho khạc.
- Tránh tập trung đông người khi có dịch xảy ra.
- Phát hiện sớm để cách ly.
- Nên tiêm phòng vắc xin cúm hàng năm.
Thời gian có cúm có thể dùng:
- Tỏi: Mỗi bữa ăn kèm vài nhánh tỏi sống, người lớn 3 nhánh, trẻ em 1 nhánh.
- Rượu tỏi: Giã nát 200g tỏi ngâm với 1 lít rượu trong 2 ngày, lọc lấy rượu. Mỗi tuần uống 3 ngày, mỗi lần 30 – 50 giọt.
- Dùng bông tẩm dầu tỏi bôi và hít vào lỗ mũi vào buổi sáng, chiều (hoặc nhỏ mũi). Công thức: Tỏi 20g giã nát trộn với 200ml dầu vừng hoặc dầu lạc.
- Châm hoặc day ấn huyệt Túc tam lý hàng ngày
Liệu pháp hỗ trợ:
- Tắm nước nóng để cơ thể xuất mồ hôi có thể giúp giảm nhẹ các triệu chứng cảm lạnh.
- Thường xuyên súc miệng bằng nước muối pha loãng trong mùa dịch cúm.
- Khi cảm thấy có dấu hiệu cảm nhẹ lúc ban đầu, có thể dùng lòng bàn tay xoa xát vùng sau gáy cho đến khi vùng đó nóng lên.
Lưu ý khi dùng thuốc Đông y:
- Thông thường, không nên sắc (nấu) thuốc cảm quá lâu để tránh làm mất đi các hoạt chất có lợi.
- Thuốc cho chứng Phong nhiệt (cảm nóng) nên uống khi nguội, trong khi thuốc cho chứng Phong hàn (cảm lạnh) nên uống khi còn ấm.
- Sau khi uống thuốc, nên tránh gió và đắp chăn để cơ thể ra mồ hôi nhẹ, hoặc ăn cháo nóng, uống nước cơm để hỗ trợ vã mồ hôi toàn thân. Lưu ý: Chỉ nên để mồ hôi rịn ra lâm thâm, tránh để ra mồ hôi quá nhiều (vã mồ hôi như tắm).
úm mùa tuy là căn bệnh phổ biến nhưng không nên vì thế mà chủ quan. Việc xây dựng một ‘lá chắn’ vững chắc từ thói quen vệ sinh cá nhân, chế độ dinh dưỡng hợp lý cho đến việc tiêm ngừa vaccine định kỳ không chỉ bảo vệ sức khỏe của chính bản thân chúng ta, mà còn là trách nhiệm với cộng đồng. Hãy chủ động phòng bệnh ngay từ hôm nay để tận hưởng trọn vẹn những khoảnh khắc giao mùa khỏe mạnh và hạnh phúc.
