Pha nước, hầm canh, kết hợp với muôn vàn nguyên liệu – đây chính là “bảo bối” dưỡng sinh được giới trẻ ngày nay săn đón, cũng là vị thuốc bổ truyền thừa hàng ngàn năm. Mùa xuân lấy lá, mùa hạ hái hoa, mùa thu lấy quả, mùa đông thu hoạch rễ, cả một cây kỷ tử đâu đâu cũng là kho báu.
Kỷ tử luôn lặng lẽ đợi chờ dưới hình hài khô héo, để rồi bung nở rạng rỡ vào mỗi khoảnh khắc người ta cần đến. Sắc đỏ ấy khiến mọi thứ trở nên lu mờ.
Nhịp sống trên cánh đồng Kỷ tử
4 giờ rưỡi sáng thức dậy, 5 giờ đã ra đồng. Công việc mỗi ngày của người quản lý là sắp xếp nhân sự, phát giỏ, cân trọng lượng và kiểm tra chất lượng hái quả. Nhịp sống hối hả ấy bắt đầu từ tinh mơ và lặp lại không ngừng nghỉ.
Với quy mô 2 km², những cánh đồng kỷ tử tại Ninh Hạ khi vào vụ chín mọng đỏ rực. Đây là thời điểm bận rộn nhất trong năm, nơi bất kỳ một biến đổi nhỏ nào cũng không qua khỏi mắt người nông dân – từ những con sâu bọ đến “cuộc chiến” bảo vệ quả ngọt trước những đàn sẻ nhanh nhẹn.
Sự kỳ diệu của vùng đất Ninh Hạ
Kỷ tử là loại cây bụi lâu năm, cành mảnh và rủ xuống, có thể cao hơn 2m. Dù thuộc họ Cà (chung họ với ớt, cà chua), nhưng vì sao chỉ có kỷ tử nguyên sản từ Trung Quốc mới trở thành “thần dược” dưỡng sinh?
- Vùng đất khắc nghiệt: Sông Thanh Thủy ở Ninh Hạ có độ kiềm và khoáng chất rất cao, khiến nước đắng chát, khó uống.
- Sức sống mãnh liệt: Trong khi các loài cây khác héo úa, kỷ tử với hệ rễ mạnh mẽ không chỉ chống chịu được độ mặn mà còn hấp thụ khoáng chất, biến chúng thành dược tính.
- Cơ chế thích nghi: Lá nhỏ hẹp giúp giảm thoát hơi nước, chịu được cái nắng gắt nơi khô hạn. Chính sự khắc nghiệt của khí hậu Tây Bắc đã tôi luyện nên chất lượng kỷ tử hàng đầu.
Bí thuật “Một chiếc kéo đi khắp thế gian”
Người trồng kỷ tử kinh nghiệm tại Trung Ninh được gọi là “nhất bả tiễn” (một chiếc kéo lành nghề). Việc cắt tỉa định kỳ giúp cây thông thoáng, tập trung năng lượng để tổng hợp Polysaccharide kỷ tử – thành phần dược tính quan trọng nhất. Những bí quyết cắt tỉa này đã được truyền thừa qua nhiều thế hệ, từ những câu khẩu quyết cổ xưa đến các phương pháp hiện đại.
Cuộc đua với thời gian
Tháng 6, cả thị trấn Trung Ninh ra quân hái đợt kỷ tử đầu tiên. Từ tháng 6 đến tháng 9, kỷ tử chín liên tục khoảng 10 đợt. Đây là cuộc đua về cả thời gian lẫn sức bền. Dưới cái nắng gay gắt, người nông dân phải trang bị khăn trùm, ô che để đảm bảo từng hạt quả chín đều được thu về kho trước khi chúng bị thối rụng.
Từ bàn ăn đến phòng thí nghiệm
Bữa sáng của người Ninh Hạ thường “nặng đô” với thịt dê và tinh bột, nhưng không thể thiếu một ngụm Trà Bát Bửu. Trong bát trà ấy, kỷ tử Ninh Hạ là linh hồn, mang lại vị thanh ngọt đặc trưng.
Tại phòng thí nghiệm, các nhà khoa học sử dụng công nghệ hiện đại để phân tích thành phần:
- Vitamin C: Gấp 500 lần cam (trên cùng trọng lượng).
- Carotene: Cao gấp vài chục lần cà rốt (giúp sáng mắt).
- Sắt: Cao hơn cả rau chân vịt.
- Polysaccharide: Hoạt chất tự nhiên giúp tăng miễn dịch.
Mẹo nhỏ: Kỷ tử chất lượng càng cao (nhiều đường đa) thì khi pha nước sẽ nổi trên bề mặt. Cách tốt nhất để hấp thụ dinh dưỡng là uống nước và ăn cả quả đã ngâm nở.
Sự trỗi dậy của “Cơn sốt đỏ”
Kỷ tử không còn bó hẹp trong hiệu thuốc đông y. Nó đã “vượt rào” để trở thành một biểu tượng văn hóa:
- Công nghệ hiện đại: Từ phơi nắng truyền thống sang dây chuyền sấy lạnh, giữ trọn lớp sáp tự nhiên và dinh dưỡng.
- Đa dạng hóa: Không chỉ có màu đỏ, các nhà khoa học đã tìm thấy kỷ tử đen (giàu Anthocyanin) và nhiều màu sắc khác.
- Xu hướng trẻ hóa: Kỷ tử xuất hiện trong trà sữa, cà phê, kem, thậm chí là cả que cay (latiao). Sinh viên đại học cũng tham gia livestream để quảng bá đặc sản quê hương.
Thành viên mới: Khổ Kỷ Tử (Kỷ tử đắng)
Trong đợt khảo sát nguồn tài nguyên dược liệu quốc gia lần thứ 4, các nhà khoa học đã phát hiện ra một loài mới tại Tây Tạng – Khổ Kỷ Tử. Dù có vị đắng và sinh trưởng ở độ cao 3.900m, loài cây này đang được thuần hóa tại Ninh Hạ với tỷ lệ sống sót trên 90%, hứa hẹn trở thành nguồn dược liệu quý mới cho kho tàng y học.
Kỷ tử bám rễ sâu nơi đất mặn, nở rộ rực rỡ trong chén trà. Bằng thực lực vang danh và những nỗ lực thầm lặng, viên quả đỏ này đã trở thành “ngôi sao hạng A” của giới dưỡng sinh, mang theo dòng chảy lịch sử hàng ngàn năm đi từ quá khứ đến tương lai của nền văn minh Trung Hoa.
Thông tin từ CCTV1
