Lá tre (Folium Bambusae – trúc diệp) từ lâu đã được công nhận là một dược liệu truyền thống trong Đông y với các đặc tính thanh nhiệt, lợi tiểu và kháng viêm. Gần đây khi các thông tin về tác dụng phụ của vaccin khiến người dân hoang mang và cũng từ đó xuất hiện các thông tin lan truyền về lá tre có thể giải độc vaccine. Thực hư của tin đồn này thế nào, cùng DUPOMA tìm hiểu chân tướng nhé
Công dụng của lá tre
Cả y học cổ truyền và y học hiện đại đều công nhận một số tác dụng của lá tre trong điều trị bệnh
XEM THÊM: Lá tre (Trúc diệp) – Dược liệu rẻ tiền nhưng công dụng không hề ít
Công dụng theo y học cổ truyền
Trong y học cổ truyền, lá tre có tên gọi khác là Trúc diệp, vị ngọt nhạt, tính hàn với công dụng chính:
- Thanh nhiệt trừ phiền, tiêu viêm: Giải tỏa cảm giác bồn chồn, khô nóng và khát nước trong các đợt sốt cao (nhiệt bệnh).
- Sinh tân & Lợi tiểu: Giúp phục hồi dịch cơ thể và hỗ trợ đào thải nhiệt độc qua đường nước tiểu.
Chuyên dùng trong các bài thuốc trị lở loét miệng lưỡi do tâm hỏa thượng viêm, tiểu buốt tiểu dắt do tâm hỏa hạ di, sốt cao co giật ở trẻ em…
Một số bài thuốc nổi tiếng sử dụng trúc diệp như Trúc diệp thạch cao thang, Thanh cung thang (dùng trúc diệp quyền tâm tức lá tre non chưa nở), Đạo xích tán…
Công dụng theo y học hiện đại
Các nghiên cứu khoa học hiện đại đã chứng minh lá tre và các chiết xuất từ lá tre có nhiều tác dụng dược lý mạnh mẽ:
- Chống oxy hóa mạnh: Sự hiện diện dồi dào của các hợp chất flavonoid và acid phenolic biến lá tre thành một tác nhân chống oxy hóa mạnh mẽ. Hoạt chất này tạo ra hàng rào bảo vệ tế bào thần kinh và hệ tim mạch, ngăn chặn các tổn thương cấu trúc do stress oxy hóa gây ra.
- Điều hòa miễn dịch và kháng ung thư: Các nghiên cứu chỉ ra rằng phân đoạn 1,3-β-glucan trong chiết xuất lá tre đóng vai trò là chất kích thích sinh học, giúp tăng cường hoạt độ của đại thực bào và tế bào diệt tự nhiên (NK cells). Quá trình này kích hoạt việc giải phóng các cytokine quan trọng như IFN-γ, IL-2 và IL-12. rên thực nghiệm lâm sàng ở động vật, chiết xuất này thể hiện tiềm năng ức chế rõ rệt đối với các dòng khối u như S-180 và C38, giúp cải thiện tỷ lệ sống sót thông qua việc củng cố hàng rào miễn dịch tự thân.
- Kháng khuẩn và chống viêm: á tre sở hữu đặc tính kháng sinh thực vật, có khả năng kiềm chế sự nhân đội của các vi khuẩn gây bệnh điển hình như tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus) hay E. coli. Nhờ vậy, dược liệu này hỗ trợ hiệu quả trong việc kiểm soát các ổ viêm nhiễm và vi khuẩn gây mủ.
- Điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa: Các thành phần hoạt tính giúp tối ưu hóa quá trình chuyển hóa lipid và đường, hỗ trợ giảm cholesterol máu, kiểm soát đường huyết và duy trì tính toàn vẹn của chức năng gan.
Phân tích đôi nét về quan điểm lá tre gai “giải độc vaccine”
Đầu tiên phải làm rõ lá tre không có tác dụng loại bỏ trực tiếp vaccine ra khỏi cơ thể mà chỉ có thể giúp giảm nhẹ các phản ứng phụ sau tiêm vaccine
- Thuật ngữ “giải độc vaccine” là chưa chính xác về mặt khoa học y khoa hiện đại. Vaccine là một tác nhân huấn luyện hệ miễn dịch, đào tạo cho hệ miễn dịch có kịch bản ứng phó trước các tác nhân gây bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, Vắc xin rất an toàn. Giống như bất kỳ loại thuốc nào, vắc xin cũng có thể gây ra tác dụng phụ. Tuy nhiên, những tác dụng phụ này thường rất nhẹ và ngắn hạn, chẳng hạn như đau tay hoặc sốt nhẹ. Các tác dụng phụ nghiêm trọng hơn có thể xảy ra nhưng cực kỳ hiếm gặp, chiếm tỷ lệ nhỏ trên tổng số các trường hợp tiêm chủng. Vì thế có thể nói phần lớn các vaccine đang lưu hành không cần được “giải độc”.
- Theo định nghĩa trong y học, thuốc giải độc là những chất có tác dụng vô hiệu hóa chất độc. Thuốc giải độc tác động bằng cách ngăn chặn sự hấp thụ chất độc, liên kết và trung hòa chất độc, đối kháng với tác dụng của chất độc lên cơ quan đích, hoặc ức chế sự chuyển hóa chất độc thành các chất chuyển hóa độc hại hơn. Đến nay, chưa có nghiên cứu lâm sàng chính thức và được giới y khoa công nhận chỉ ra rằng lá tre gai có thể loại bỏ thành phần trong vaccine… ra khỏi cơ thể.
Tuy nhiên nếu hiểu lá tre có tác dụng giảm bớt các triệu chứng xuất hiện sau tiêm vaccine như sốt, mệt mỏi, viêm.. thì lá tre có thể hỗ trợ thông qua một số cơ chế tác động:
- Điều tiết thân nhiệt và Kiểm soát phản ứng viêm: Khi vaccine kích hoạt hệ miễn dịch, các phản ứng viêm nhẹ như sốt và đau mỏi cơ thường xuất hiện. Nhờ sự góp mặt của các hợp chất Triterpenoid và Flavonoid, lá tre hoạt động như một tác nhân làm dịu tự nhiên, hỗ trợ hạ sốt và giảm đau. Cơ chế này không chỉ giúp cơ thể “thanh nhiệt” mà còn giảm thiểu đáng kể những cảm giác khó chịu, giúp người dùng trải qua giai đoạn hậu tiêm chủng một cách nhẹ nhàng hơn.
- Tăng cường đào thải thông qua hệ bài tiết (Lợi niệu): Với đặc tính lợi tiểu ưu việt, lá tre thúc đẩy quá trình thanh lọc hệ thống, hỗ trợ bài tiết các sản phẩm phụ phát sinh từ quá trình chuyển hóa và các chất trung gian gây viêm. Dưới góc độ Đông y, đây là phương pháp “dẫn nhiệt ra ngoài” (đưa nhiệt độc từ tâm và tiểu trường xuống bàng quang để đào thải). Quá trình này giúp cơ thể được làm sạch một cách tự nhiên mà vẫn bảo toàn “chính khí” (năng lượng gốc), không gây suy kiệt thể trạng.
- Hàng rào chống oxy hóa và Bảo vệ cấu trúc tế bào: Trong giai đoạn cơ thể tập trung năng lượng để phản ứng với kháng nguyên vaccine, các gốc tự do có xu hướng gia tăng gây ra stress oxy hóa. Các hoạt chất chống oxy hóa đặc hiệu trong lá tre như Orientin, Vitexin và các Acid Phenolic đóng vai trò là những “người gác đền”, trung hòa gốc tự do và bảo vệ tế bào khỏi những tổn thương không đáng có, giúp duy trì sự cân bằng nội môi.
Như vậy thay vì nói lá tre giải độc vaccine thì nên nói lá tre hỗ trợ cơ thể vượt qua các phản ứng phụ sau khi tiêm vaccine.
Gần đây khi các thông tin về tác dụng phụ của vaccine covid 19 lan truyền trên mạng thì cũng là lúc thông tin lá tre giải độc vaccine tràn ngập khắp các hội nhóm, việc lan truyền các thông tin chưa có kiểm chứng xác thực đôi khi khiến chúng ta hoặc trầm trọng hóa các vấn đề sức khỏe hoặc đơn giản hóa quá mức các phương pháp can thiệp điều trị.
Với tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, lợi tiểu nhẹ nhàng và thường áp dụng trong các trường hợp bệnh lý cấp tính thì với tác dụng phụ nếu có của vaccine covid 19 đã được tiêm cách đây nhiều năm, thật khó để thuyết phục giới y khoa về công dụng của lá tre.
- Một phản ứng cấp tính sau tiêm không còn xảy ra thì lá tre không còn giữ lại lợi thế như đối với các trường hợp mới tiêm.
- Theo nghiên cứu của các nhà khoa học khoa Bệnh lý học – Y Harvard thì mRNA SARS-CoV-2 thường tồn tại đến 30 ngày sau khi tiêm chủng. Thứ còn tồn tại kéo dài trong cơ thể liên quan đến vaccine là “trí nhớ miễn dịch”, là “hướng dẫn cơ thể cách đối phó với virus” chứ bản thân vaccine đã không còn tồn tại trong cơ thể.
- Với các tác dụng phụ đang được nhắc đến của vắc xin covid -19 đối chiếu với các tác dụng trong y học cổ truyền và bằng chứng của y học hiện đại hiện có cũng nhận thấy không có quá nhiều liên quan, cần thêm nhiều bằng chứng hơn nữa trước khi chọn lựa lá tre thành giải pháp can thiệp trong các trường hợp này.
Lá tre (Trúc diệp) là một dược liệu quý với khả năng thanh nhiệt, kháng viêm và bảo vệ tế bào mạnh mẽ, nhưng chưa phải là “thuốc giải” cho những lo ngại về vaccine từ nhiều năm trước. Việc sử dụng lá tre nên được nhìn nhận dưới góc độ hỗ trợ sức khỏe bền vững thay vì một liệu pháp điều trị đặc hiệu cho các tác dụng phụ của vaccine Covid-19. Trong y học, sự cẩn trọng trước các thông tin lan truyền không kiểm chứng là cách tốt nhất để bảo vệ chính mình.
Tài liệu tham khảo:
- Bamboo leaf extract ameliorates cardiac fibrosis possibly via alleviating inflammation, oxidative stress and apoptosis
