Một lối sống lành mạnh cả về thể chất, tinh thần luôn là thước đo chuẩn mực cho con đường nâng cao chất lượng cuộc sống và kéo dài tuổi thọ. Cuộc sống này càng bận rộn với vô vàn các yếu tố độc hại bủa vây khiến con người thật khó để có thể đảm bảo mọi thứ trong cuộc sống đều toàn diện, ăn đủ, ngủ đủ, tập luyện đôi khi thật khó để hoàn thành chúng một cách hoàn hảo. Yếu tố nào trong các yếu tố vừa nêu đóng vai trò quyết định hơn? Cùng tìm lời giải thông qua nghiên cứu mới nhất từ các chuyên gia y tế của CDC – Mỹ.
1. Thiếu ngủ liên quan đến nhiều bệnh lý nghiêm trọng
Mất ngủ là một rối loạn đặc trưng bởi tình trạng khó đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ hoặc thức dậy quá sớm.
Các nhà nghiên cứu ước tính khoảng 16% dân số thế giới đang sống chung với chứng mất ngủ. Trong khi đó, một khảo sát gần đây của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Hoa Kỳ cho thấy 6 trên 10 người trưởng thành Mỹ cho biết họ không ngủ đủ giấc.
Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng ngủ không đủ có liên quan đến nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, tất cả đều có thể tác động tiêu cực đến tuổi thọ của một người.
Nhiều nghiên cứu trước đây đã liên kết tình trạng ngủ không đầy đủ với các bệnh lý có thể làm suy giảm chất lượng sống và tuổi thọ, bao gồm:
- Bệnh tim mạch
- Đái tháo đường type 2
- Béo phì
- Trầm cảm, lo âu
- Rối loạn tiêu hóa
- Sa sút trí tuệ
“Giấc ngủ đóng vai trò sống còn trong gần như mọi quá trình sinh học của cơ thể chúng ta, nhưng nó lại là một hành vi thường xuyên bị xem nhẹ” – TS Andrew McHill, Phó giáo sư, Giám đốc Phòng thí nghiệm Giấc ngủ, Nhịp sinh học và Sức khỏe – Trường Điều dưỡng, Đại học Khoa học & Sức khỏe Oregon (OHSU)
Theo TS McHill, giấc ngủ là thứ rất dễ bị trì hoãn đến cuối tuần hoặc bị xếp sau công việc và các hoạt động xã hội. Tuy nhiên, việc ngủ ít thực sự để lại những hệ quả nghiêm trọng đối với sức khỏe và chất lượng sống.
TS McHill chính là tác giả của nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Sleep Advances ngày 8/12/2025 cho thấy thiếu ngủ làm giảm tuổi thọ nhiều hơn so với các yếu tố lối sống khác như chế độ ăn, vận động thể chất hay các vấn đề tâm lý xuất phát từ sự cô lập xã hội.
2. Nghiên cứu mối liên hệ giữa thiếu ngủ và tuổi thọ
Mục tiêu:
Nghiên cứu đã được phân tích dữ liệu từ hệ thống giám sát Yếu tố nguy cơ hành vi của CDC giai đoạn 2019-2025 để tìm mối liên hệ giữa thiếu ngủ và tuổi thọ đồng thời kiểm soát các yếu tố nguy cơ sức khỏe khác như hút thuốc, chế độ ăn và lối sống ít vận động.
Phương pháp:
Các nhà nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ CDC để tính toán tỷ lệ người ngủ không đủ (< 7 giờ/đêm) và xem xét tuổi thọ trung bình ở cấp quận/hạt trên toàn bộ 3143 hạt tại Mỹ.
Mô hình được lựa chọn trong nghiên cứu là mô hình hỗ hợp nhằm kiểm soát nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau như hút thuốc lá, lối sống ít vận động, bảo hiểm y tế, thất nghiệp, trình độ học vấn, kết nối xã hội….
Kết quả:
- Tỷ lệ ngủ không đủ giấc liên tục liên quan tiêu cực với tuổi thọ ở phần lớn các bang trong giai đoạn 2019–2025: càng nhiều người ngủ thiếu, tuổi thọ càng thấp.
- Mối liên hệ này vẫn còn khi kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác, và chỉ có hút thuốc có mối liên hệ mạnh hơn với tuổi thọ thấp.
- Khi xét thêm tình trạng béo phì và tiểu đường (biến trung gian khả dĩ), thiếu ngủ vẫn giữ mối liên hệ tiêu cực rất rõ rệt với tuổi thọ
⇒ Giấc ngủ đầy đủ là một yếu tố quan trọng đối với tuổi thọ tại mọi vùng quận/hạt ở Hoa Kỳ, bất kể trình độ, kinh tế, dịch vụ y tế hay đặc điểm địa lý.
Như vậy bằng các mô hình thống kê các nhà khoa học đã chỉ ra
- Hút thuốc lá có ảnh hưởng tiêu cực mạnh nhất đến tuổi thọ
- Thiểu ngủ chỉ xếp sau hút thuốc nhưng mạnh hơn nhiều các yếu tố khác như thói quen ăn uống kém, lối sống ít vận động, tình trạng dinh dưỡng và sự thiếu kết nối xã hội…
- Khi kiểm soát tốt cả béo phì và tiểu đường thì thiếu ngủ vẫn là yếu tố nguy cơ độc lập tác động tiêu cực đến tuổi thọ
Đánh giá nghiên cứu
- Quy mô dữ liệu là rất lớn 3143 hạt trên toàn nước Mỹ qua đó củng cố mạnh mẽ độ tin cậy của các kết quả thu được trong nghiên cứu.
- Phản ánh phổ rộng về đặc điểm nhân khẩu học và hành vi qua đó tăng cường tính khái quát và độ vững chắc của các kết quả
- Vẫn còn các yếu tố gây nhiễu chưa thể đo lường cũng như khả năng sai lệch trong việc đặc tả mô hình phân tích
- Việc xếp nhóm người ngủ “dài” vào nhóm ngủ đủ giấc có thể là một hạn chế vì ngủ quá nhiều cũng có tác động tiêu cực đến sức khỏe
- Chưa có các dữ liệu thu thập về làm việc theo ca, các bệnh lý đồng mắc hay các chẩn đoán rối loạn tâm thần, rối loạn giấc ngủ…
- 2019 là giai đoạn chịu ảnh hưởng rất lớn từ đại dịch COVID -19, làm thay đổi hành vi ngủ (thời điểm và thời lượng) trên toàn thế giới, việc cách ly, làm việc từ xa có thể tác động đến kết quả nghiên cứu. Tuy nhiên các mối liên hệ tương tự giữa thiếu ngủ và tuổi thọ trung bình vẫn được quan sát thấy trong những năm mà COVID-19 lan rộng nhất.
Ý nghĩa của nghiên cứu
- Giấc ngủ là một yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến tuổi thọ ở quy mô quốc gia, và thiếu ngủ là một vấn đề sức khỏe cần được đưa vào chiến lược can thiệp cộng đồng.
- Cải thiện giấc ngủ có thể giúp giảm tử vong, ngay cả khi đã kiểm soát các yếu tố nguy cơ khác.
3. Giải pháp cải thiện giấc ngủ
Đối với những người đang gặp khó khăn trong việc ngủ đủ, các chuyên gia đưa ra một số khuyến nghị:
- Cần ưu tiên giấc ngủ: Chúng ta thường hy sinh giấc ngủ cho công việc, trách nhiệm hoặc cả những thú vui. Nghiên cứu này nhắc nhở rằng ngủ đủ là một cách để ưu tiên sức khỏe.
- Môi trường ngủ lý tưởng: Phòng ngủ nên yên tĩnh, mát mẻ và tối, giúp cải thiện chất lượng và thời lượng giấc ngủ.
- Duy trì giờ giấc đều đặn: nên đi ngủ và thức dậy cùng một thời điểm mỗi ngày, kể cả cuối tuần, để điều hòa đồng hồ sinh học.
- Các hoạt động thư giãn trước khi ngủ: Đọc sách, tắm nước ấm, thiền hoặc hít thở sâu giúp tâm trí lắng lại trước khi ngủ.
- Hạn chế ánh sáng xanh: Tránh sử dụng điện thoại, máy tính ít nhất 30–60 phút trước khi ngủ, vì ánh sáng xanh ức chế melatonin – hormone gây buồn ngủ.
- Tránh xa các thực phẩm kích thích: Tránh caffeine, bữa ăn lớn và rượu bia trong vài giờ trước khi ngủ vì chúng có thể làm rối loạn giấc ngủ.
- Quan tâm đến sức khỏe tâm thần: Rối loạn tâm thần và căng thẳng kéo dài là những rào cản lớn đối với giấc ngủ. Ngủ kém kéo dài có thể là dấu hiệu của một rối loạn giấc ngủ, do đó việc trao đổi với bác sĩ là vô cùng quan trọng
Nghiên cứu này gửi đi một thông điệp rõ ràng: Muốn sống lâu và sống khỏe, đừng coi nhẹ giấc ngủ. Giấc ngủ không chỉ là thời gian nghỉ ngơi, mà là nền tảng sinh học thiết yếu quyết định sức khỏe và tuổi thọ của con người.
Nguồn tin:
- Medical News Today
- Sleep insufficiency and life expectancy at the state-county level in the united states, 2019-2025
