Rối loạn cương dương, yếu sinh lý… đang dần trở thành “nỗi niềm khó nói” đe dọa hạnh phúc của hàng triệu nam giới thời hiện đại. Khi những viên thuốc Tây y đắt đỏ đi kèm nhiều tác dụng phụ khiến bạn e ngại, liệu có lối thoát nào an toàn và tự nhiên hơn? Hãy cùng tìm hiểu cách Y học cổ truyền “bắt mạch, gọi tên” và giải quyết tận gốc chứng rối loạn cương dương để lấy lại bản lĩnh đích thực.
Thực trạng của Rối loạn cương dương ở nam giới
Rối loạn cương dương (ED) là một tình trạng phổ biến, đặc trưng bởi việc liên tục không thể đạt được hoặc duy trì sự cương cứng đủ để thực hiện hành vi tình dục thỏa mãn. Đôi khi còn được gọi là bất lực, tình trạng này ngày càng trở nên phổ biến ở nam giới từ 40 đến 70 tuổi.
Các yếu tố nguy cơ bao gồm béo phì, lối sống ít vận động, một số trạng thái cảm xúc (như lo âu, trầm cảm, lòng tự trọng thấp và căng thẳng quá mức), cũng như nhiều bệnh lý như tiểu đường, huyết áp cao, tăng mỡ máu, xơ vữa động mạch và các bệnh mạch máu khác, bệnh thận mãn tính, đột quỵ và lượng testosterone thấp. Các loại thuốc y sinh phổ biến liệt kê rối loạn cương dương như một tác dụng phụ tiềm ẩn bao gồm thuốc chống trầm cảm, thuốc chống lo âu, thuốc điều trị cao huyết áp, thuốc kháng histamin, thuốc an thần, thuốc giãn cơ, thuốc chống động kinh, thuốc chống loạn nhịp tim… Các chất khác có thể dẫn đến ED bao gồm hút hoặc nhai thuốc lá (nicotine), uống rượu, amphetamine, barbiturate, cocaine, cần sa và opioid (bao gồm cả methadone).
Y học hiện đại phân chia lộ trình điều trị thành các bước can thiệp rõ ràng:
- Điều trị bước 1: Sử dụng các thuốc uống ức chế men PDE5 (như Sildenafil, Tadalafil, Vardenafil). Đây là lựa chọn phổ biến nhất giúp tăng cường lưu lượng máu đến dương vật. Ngoài ra, bệnh nhân có thể được chỉ định bổ sung Testosterone nếu có suy giảm nội tiết tố, hoặc kết hợp liệu pháp tâm lý để giảm lo âu.
- Điều trị bước 2: Khi thuốc uống không hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thuốc trực tiếp vào thể hang (Alprostadil) hoặc đặt thuốc vào niệu đạo, giúp tạo sự cương cứng nhanh chóng hơn.
- Điều trị bước 3: Đối với các ca bệnh khó, các can thiệp cơ học như sử dụng dụng cụ hút chân không (VED) hoặc phẫu thuật cấy ghép thể hang nhân tạo (penile implant) sẽ được cân nhắc.
- Các liệu pháp mới như sóng xung kích cường độ thấp (Li-SWT) đang được nghiên cứu nhằm phục hồi mạch máu nội mạc, nhưng vẫn chưa được khuyến cáo là tiêu chuẩn vàng.
Việc điều trị rối loạn cương dương bằng y học hiện đại đem lại thành công cho nhiều ca bệnh phức tạp tuy nhiên vẫn có những trường hợp không đáp ứng hoặc gặp nhiều vấn đề tác dụng phụ không mong muốn như đau rát đường tiểu, cong vẹo dương vật, cương cứng kéo dài dẫn đến hoạt tử mô thể hang…
Y học cổ truyền điều trị Rối loạn cương dương
Y học cổ truyền (YHCT) có những hiểu biết độc đáo về chẩn đoán và điều trị rối loạn cương dương (ED), nhấn mạnh vào liệu pháp toàn diện, chăm sóc cả sức khỏe thể chất và tinh thần, cả hai đều đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì chức năng cương dương bình thường của bệnh nhân. Điều trị bằng Đông y nhằm mục đích khôi phục sự cân bằng năng lượng của cơ thể, từ đó cải thiện chức năng tình dục. Các phương pháp điều trị phổ biến bao gồm:
- Thảo dược: Dựa trên chẩn đoán toàn diện của YHCT, các bài thuốc bổ thận dương, dưỡng âm, thanh nhiệt… được kê đơn phù hợp để điều trị các bệnh lý tiềm ẩn.
- Châm cứu: Nghiên cứu chỉ ra rằng châm cứu có thể điều trị ED hiệu quả, có thể thông qua việc cải thiện lưu lượng máu và giảm căng thẳng.
- Liệu pháp ăn uống: Tránh uống trà hoặc cà phê chứa nhiều caffeine, bỏ thuốc lá, hạn chế uống rượu; ăn nhiều protein; ăn nhiều thức ăn có tính ấm, ít thức ăn có tính hàn, ăn nhiều thịt gia cầm, ít thịt đỏ, tránh tiêu thụ quá nhiều chất béo, thức ăn cay và nhiều dầu mỡ, ăn nhiều thực phẩm giàu kẽm và vitamin. Tuy nhiên, như đã đề cập ở trên, nam giới lớn tuổi thường mắc các bệnh lý khác như cao huyết áp, tăng mỡ máu, xơ cứng động mạch, viêm túi mật mãn tính, xơ gan, sỏi tiết niệu, bệnh gout…do đó, những thực phẩm có lợi cho việc cải thiện chức năng tình dục ở nam giới lớn tuổi có thể không phù hợp cho việc phục hồi và điều trị các bệnh lý này. Khuyến khích tiêu thụ các thực phẩm hỗ trợ sức khỏe của thận và sinh lực tổng thể, chẳng hạn như mè đen, quả óc chó và kỷ tử, theo YHCT, tất cả những thực phẩm này đều được coi là có lợi cho sức khỏe tình dục. Ngoài ra, do nghiên cứu cho thấy thừa cân hoặc béo phì có thể ảnh hưởng đến chức năng tình dục, nên việc giảm cân có thể mang tính quan trọng.
- Điều chỉnh lối sống: Lao động chân tay và trí óc nên điều độ, nghỉ ngơi và tập thể dục nên phù hợp với tuổi tác và thể chất của nam giới. Khuyến nghị thực hiện các bài tập như Thái Cực Quyền và Khí Công để tăng cường tuần hoàn Khí, giảm căng thẳng và cải thiện mức năng lượng tổng thể, tất cả đều có tác động tích cực đến chức năng tình dục. Khí Công đặc biệt có lợi cho chứng rối loạn chức năng tình dục ở người lớn tuổi (cả nam và nữ) là Quy Khí Công, đây là phương pháp dẫn khí của Đạo gia. Khi thực hành, đứng thẳng, đầu hướng thẳng về phía trước, mí mắt thư giãn và hơi mở, lưỡi chạm vòm miệng trên, hai chân dang rộng bằng vai, hai tay buông thõng tự nhiên. Hít vào từ từ, khi hít vào gần xong, nam giới được hướng dẫn co thắt hậu môn và nâng tinh hoàn lên. Sau đó thư giãn. Từ từ mở mắt, thực hiện một số cử động khớp nhẹ nhàng, xoa hai bàn tay vào nhau cho ấm, sau đó dùng hai tay xoa đầu, mặt và tai, mỗi chỗ 18 lần. Thực hành 20 lần mỗi buổi.
Những phương thuốc thảo dược được sử dụng trong điều trị Rối loạn cương dương
Chẩn đoán YHCT chủ yếu dựa trên nguyên tắc biện chứng luận trị, tức là đánh giá sự cân bằng của âm, dương, khí và huyết trong cơ thể. Bác sĩ sẽ đánh giá nhiều yếu tố như hình thái lưỡi, mạch và bệnh sử của bệnh nhân để xác định các yếu tố tiềm ẩn gây ra rối loạn cương dương. Ví dụ, thận dương hư có thể xuất hiện các triệu chứng như tay chân lạnh, mệt mỏi và ham muốn tình dục thấp. Ngược lại, nhiệt ở gan (can nhiệt) hoặc nhiệt ở tim (tâm nhiệt) hưng thịnh có thể biểu hiện thành cáu gắt, mất ngủ và mạch sác (mạch nhanh).
YHCT cho rằng, nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của chứng rối loạn chức năng tình dục ở nam giới lớn tuổi có thể được phân chia thành:
Thận dương hư
Sự suy yếu của ngũ tạng, quan hệ tình dục quá độ, bệnh lâu ngày không khỏi, cùng nhiều bệnh lý khác đều có thể dẫn đến rối loạn chức năng tình dục, đây cũng là cơ chế bệnh sinh cuối cùng của chứng rối loạn chức năng tình dục ở người lớn tuổi.
YHCT cho rằng rối loạn cương dương thường liên quan đến sự mất cân bằng nguyên khí trong cơ thể, chủ yếu thể hiện ở thận. Thận là nguồn gốc của tinh, tinh chủ quản chức năng tình dục. Giữa âm và dương, dương trực tiếp tham gia vào việc kích hoạt và duy trì chức năng tình dục, còn âm cung cấp sự hỗ trợ cho dương. Do đó, hòa khí và thần minh là động lực của chức năng tình dục, còn tinh huyết là nền tảng của chức năng tình dục.
Mô tả kinh điển nhất về mối quan hệ giữa chức năng tình dục và thận dương có thể được tìm thấy trong 《黄帝内经上古天真论 – Hoàng Đế Nội Kinh – Thượng Cổ Thiên Chân Luận》. Thận dương hư có thể dẫn đến các triệu chứng như sợ lạnh, chóng mặt, đau lưng, mệt mỏi, cũng như rối loạn chức năng tình dục như xuất tinh sớm hoặc liệt dương. Triệu chứng này trong Đông y được gọi là “thận khuy”.
Triệu chứng:
- Triệu chứng chính là ham muốn tình dục thấp, cương cứng yếu hoặc liệt dương.
- Các triệu chứng khác bao gồm tinh dịch loãng, bìu chảy xệ, tiểu đêm nhiều lần, đau lạnh vùng lưng và đầu gối, sợ lạnh, tay chân lạnh, sắc mặt vàng vọt….
- Hình thái lưỡi: Chất lưỡi nhạt, rêu trắng, mạch trầm tế vô lực.
Phương pháp điều trị: Ôn bổ thận hỏa, phù chính cố bản.
Bài thuốc: Hữu Quy Hoàn (Cảnh Nhạc Toàn Thư). Gia giảm: Người khí hư thêm Hoàng kỳ, Đảng sâm; người tiêu chảy thêm Nhục đậu khấu, Ngũ vị tử; người tỳ vị hư hàn bị nôn mửa thêm Can khương.
Can khí uất kết
Can khí uất kết, khí cơ không thông suốt, tỳ thận bất hòa, dẫn đến rối loạn chức năng tình dục. Điều này có thể do quan niệm tình dục truyền thống không thống nhất với nhu cầu sinh lý, từ đó gây ra sự mất cân bằng tâm lý. Có thể bao gồm những trở ngại tâm lý do áp lực và rắc rối trong công việc hoặc cuộc sống; tình cảm không hòa hợp với bạn tình; nhiều yếu tố dẫn đến thiếu khoái cảm trong các lần quan hệ tình dục trước đây hoặc thiếu bạn tình trong thời gian dài; cũng như ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như nhà ở chật chội, có trẻ nhỏ đối với cảm xúc khi giao hợp.
Triệu chứng:
- Các triệu chứng chính bao gồm lãnh cảm hoặc thiếu ham muốn tình dục, không đạt được cực khoái, liệt dương và xuất tinh sớm. Trong hầu hết các trường hợp, có thể tìm ra nguyên nhân.
- Ngoài ra, có thể xuất hiện các triệu chứng như tinh thần trầm cảm, lo âu, căng thẳng, hay thở dài, khát nước, cáu gắt, đau tức vùng ngực sườn, ợ hơi hoặc chán ăn.
- Hình thái lưỡi: Chất lưỡi đỏ nhạt, rêu mỏng trắng hoặc mỏng vàng, mạch huyền hoặc khẩn.
Phương pháp điều trị: Sơ can giải uất, thông lạc phù dương.
Bài thuốc: Tiêu Dao Tán (Thái Bình Huệ Dân Hòa Tễ Cục Phương). Gia giảm: Khí uất hóa hỏa thêm Chi tử, Hoàng bá; nhức đầu thêm Toan táo nhân, Cúc hoa, Câu đằng; khát nước thêm Thiên hoa phấn, Thạch hộc; táo bón thêm Huyền sâm, Chỉ thực; người già có thể chất âm hư cũng rất phổ biến, do đó cách bổ dương nằm ở chỗ thông lạc giải uất, không nên dùng nhiều thuốc cay nóng, táo nhiệt.
Tâm tỳ lưỡng hư
Gánh nặng công việc hoặc cuộc sống quá lớn, suy nghĩ quá nhiều, làm việc quá sức, ăn uống không điều độ đều có thể dẫn đến tâm tỳ lưỡng hư, tâm thần rụt rè, tỳ hư yếu, tâm thận bất giao, hai mạch Nhâm Đốc suy yếu, tất cả đều có thể dẫn đến suy giảm chức năng tình dục.
Triệu chứng:
- Các triệu chứng chính gồm có: chán ghét tình dục, liệt dương xuất tinh sớm, sắc mặt vàng vọt, hồi hộp đánh trống ngực, mất ngủ hay quên, hoa mắt chóng mặt, mệt mỏi rã rời, chán ăn…
- Hình thái lưỡi: Chất lưỡi nhạt, rêu trắng, mạch trầm nhược.
Phương pháp điều trị: Dưỡng tâm kiện tỳ.
Bài thuốc: Quy Tỳ Thang (Nội Khoa Trích Yếu). Gia giảm: Người đi phân lỏng, tăng gấp đôi Bạch truật, thêm Nhục đậu khấu; miệng khô miệng đắng, bỏ Mộc hương; vị khí uất kết, thêm Mạch nha, Bắc sa sâm; người âm hư nặng, thêm Sinh địa hoàng, Nhục thung dung.
Đàm ứ hỗ kết
Do chấn thương hoặc bệnh tật, đờm và huyết ứ làm tắc nghẽn mạch máu, tinh, thần, khí, huyết không thể đi lên vùng âm bộ, dẫn đến rối loạn chức năng tình dục.
Triệu chứng:
- Triệu chứng chính là liệt dương, chán ghét giao hợp, đau khi giao hợp….
- Người béo phì chủ yếu có hội chứng đờm ứ trệ, người gầy gò chủ yếu có hội chứng huyết ứ. Đối với các triệu chứng do chấn thương bên ngoài, cần hỏi bệnh sử và xác định rõ vị trí tổn thương.
- Đối với các triệu chứng do nội thương, cần có các biểu hiện toàn thân làm bằng chứng.
- Hình thái lưỡi: Người huyết ứ nhiều, chất lưỡi tím sẫm, mạch trầm trì. Người đờm ứ cản trở kinh lạc, rêu lưỡi trắng dày, mạch trầm trì.
Phương pháp điều trị: Hóa đờm hành huyết, thông kinh phù dương.
Bài thuốc: Phục Nguyên Hoạt Huyết Thang hợp với Bắc Mộc Qua Lâu Tán. Gia giảm: Nhiều đờm thêm Đởm nam tinh; huyết ứ nặng thêm Đan sâm, Điền thất; khí hư thêm Hoàng kỳ, Thái tử sâm.
Thấp nhiệt hạ hành
Do quan hệ tình dục không an toàn hoặc vệ sinh vùng kín kém, thấp độc xâm nhập vào trong; tà khí thấp nhiệt do các bệnh lý khác gây ra có thể đi xuống vùng sinh dục, làm rối loạn khí huyết, cản trở tuần hoàn máu, gây rối loạn chức năng tình dục.
Triệu chứng:
- Ngoài các triệu chứng chính của rối loạn chức năng tình dục, còn có thể xuất hiện các triệu chứng như bìu ẩm ướt, ngứa ngáy, nước tiểu đục, nước tiểu vàng, đau khi đi tiểu, mệt mỏi…
- Hình thái lưỡi: Rêu lưỡi vàng trắng, sắc lưỡi đỏ nhạt, mạch huyền hoạt sác.
Phương pháp điều trị: Thanh nhiệt lợi thấp.
Bài thuốc: Long Đởm Tả Can Thang (Y Phương Tập Giải). Gia giảm: Người tỳ hư béo phì thêm Phục linh, Triết bối mẫu; ngứa dữ dội thêm Khổ sâm, Nhân trần hao, Nhân trần; đối với trường hợp đỏ nóng vùng âm bộ, thêm Bồ công anh, Xa tiền tử, Kim ngân hoa. Ngoài ra, bã thuốc của phương thuốc này có thể dùng để rửa vùng âm bộ.
Âm hư dương kháng
Thủ dâm quá mức hoặc di tinh, mộng tinh quá nhiều, mất máu, ăn quá nhiều đồ cay nóng đều có thể làm tổn thương âm dịch. Các loại bệnh tật làm tổn thương thận âm, cũng sẽ dẫn đến thận dương hưng phấn quá mức, dẫn đến ham muốn tình dục mạnh mẽ, nhưng dương khí không đủ, khó duy trì sự cương cứng hoặc đạt được chức năng tình dục lý tưởng.
Triệu chứng:
- Triệu chứng chính là cường dương (ham muốn tình dục cao), liệt dương, khó đạt cực khoái.
- Các triệu chứng toàn thân có thể bao gồm chóng mặt, di tinh, xuất tinh sớm, ù tai, hồi hộp, cáu gắt, khô miệng…
- Hình thái lưỡi: Chất lưỡi đỏ, không rêu hoặc ít rêu, mạch sác.
Phương pháp điều trị: Tư âm giáng hỏa, thông tâm thận.
Bài thuốc: Tri Bá Địa Hoàng Thang (Ngự Toản Y Tông Kim Giám). Gia giảm: Âm hỏa vượng, đổi Sinh địa hoàng thành Thục địa hoàng, thêm Tần giao. Tân dịch hao tổn, âm hư, thêm Huyền sâm, Mạch môn đông.
Y học cổ truyền mang đến các phác đồ toàn diện và cá nhân hóa cho việc chẩn đoán và điều trị rối loạn cương dương. Biện chứng luận trị đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong điều trị rối loạn chức năng tình dục ở người cao tuổi. Ảnh hưởng của các yếu tố tâm lý đối với chức năng tình dục cũng là một cân nhắc quan trọng khi xây dựng phác đồ điều trị. YHCT chú trọng vào việc khôi phục sự cân bằng năng lượng của cơ thể thông qua thảo dược, châm cứu, điều chỉnh chế độ ăn uống và thay đổi lối sống, từ đó giải quyết các vấn đề đa diện của chứng rối loạn cương dương, đồng thời có thể làm giảm triệu chứng và nâng cao sự hài lòng trong cuộc sống. Và hãy luôn nhớ rằng, y học cổ truyền chính thống tuyệt không phải những thứ “lá lẩu”, “thần dược” được bán tràn lan trên mạng, nó là hệ thống lý luận chặt chẽ và có cơ sở khoa học.
Tài liệu tham khảo
- Crimmel, A. và cộng sự, “Dương khí suy tàn: Đánh giá về Điều trị Vô sinh Nam và Rối loạn Cương dương bằng Y học Cổ truyền Trung Quốc”, Tạp chí Nam khoa, Tháng 3/4 năm 2001, https://www.sinocare.ca/wp-content/pdf/TCM-male-infertility.pdf
- “Rối loạn cương dương”, Cleveland Clinic, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10035-erectile-dysfunction
- Feng, Y. và cộng sự, “Phòng ngừa và điều trị rối loạn cương dương do tiểu đường bằng Y học Cổ truyền Trung Quốc”, Frontiers in Pharmacology, Chuyên mục Dược lý Dân tộc học. 20 tháng 9 năm 2022, https://www.frontiersin.org/journals/pharmacology/articles/10.3389/fphar.2022.956173/full
- Li, H. và cộng sự, “Lý thuyết Y học Cổ truyền Trung Quốc trong điều trị rối loạn cương dương”, Nam khoa học và Tiết niệu học chuyển dịch, Tháng 4 năm 2017, https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/10035-erectile-dysfunction
